Eerst het boek corrigeren voor de vertaling, of vertalen zoals het is?

Eerst het boek corrigeren voor de vertaling? Ja: leg het origineel vast in één definitieve versie waar je daarna niet meer aan komt. Elke wijziging in het origineel nadat de vertaling is begonnen, moet twee keer gebeuren, en bij meerdere vertalingen nog vaker. Wat je niet vooraf corrigeert, gaat waarschijnlijk ongewijzigd mee naar de vertaling.

Waarom eerst het boek corrigeren voor de vertaling goedkoper is

Stel dat je ontdekt, als de Engelse vertaling klaar is, dat de hoofdpersoon in hoofdstuk twee 34 is en in hoofdstuk acht 36. In het origineel is dat één getal. In de vertaling moet je de zin zoeken, nagaan dat hij hetzelfde zegt, en kijken of er nog meer plekken zijn die op de leeftijd gebouwd zijn.

Vermenigvuldig dat nu met drie talen. En met twintig van zulke kleine correcties.

Er is nog een probleem, dat moeilijker te zien is: versies. Heb je de vertaler zondag een bestand gestuurd en dinsdag het origineel aangepast, dan heb je nu twee boeken. Iemand moet onthouden wat er veranderde, en meestal onthoudt niemand alles.

Wat je beter vastzet vóór de vertaling

Niet elke correctie is de moeite waard. Dit loont het om na te lopen, van belangrijk naar minder belangrijk:

1. Namen. Elke figuur, plaats en instelling wordt in het hele boek hetzelfde geschreven. Als 'Sara' in het origineel zonder reden 'Sari' wordt, weet de vertaler niet of het een koosnaam of een fout is. We schreven daarover in waarom namen veranderen in vertaalde boeken.
2. De tijdlijn. Leeftijden, data, seizoenen. Lezers in andere talen letten daar net zo goed op als Hebreeuwse lezers.
3. Feiten. Bij non-fictie: cijfers, citaten, bronnen. Een fout die wordt vertaald, klinkt even gezaghebbend.
4. Stukken waarvan je al weet dat je ze niet mooi vindt. Is er een hoofdstuk dat je altijd wilde inkorten, dan is dit het moment. Later kost het meer.

Wat gewoon kan blijven

Je hoeft het boek niet te herschrijven voor lezers in het buitenland. Dingen waar je alleen vanwege de vertaling beter niet aan komt:

• Lokale verwijzingen. Namen van gerechten, feestdagen, wijken. Het hoort bij het boek, en een goede vertaler weet ermee om te gaan. Hoe, legden we uit in culturele verwijzingen in vertaling.
• Je stijl. Lange zinnen, korte zinnen, humor. Dat moet de vertaler overbrengen, niet jij veranderen.
• Formuleringen waarvan je vreest dat ze moeilijk te vertalen zijn. Vereenvoudig niet van tevoren. Vertel de vertaler wat je erin belangrijk vindt, en laat hem werken.

Hoe je weet dat de versie klaar is

Een paar simpele tekenen:

• Het boek is minstens één keer geredigeerd, door iemand die niet jij bent. De soorten redactie staan uitgelegd in soorten redactie van een boek.
• Je hebt het voor de laatste keer van begin tot eind gelezen en niets gevonden dat je zou veranderen.
• Je hebt één bestand, met een duidelijke naam, zoals 'Mijn boek - versie voor vertaling - oktober 2026'. Niet drie bestanden met 'definitief', 'echt definitief' en 'definitief 2'.

Dat bestand stuur je naar de vertaling, en alleen dat. Ontdek je daarna toch een fout, noteer hem dan op een aparte lijst en stuur alle correcties in één keer, niet een voor een.

En als het boek al is uitgekomen

Ligt het boek al in de winkels in het Hebreeuws en vond je er fouten in, dan is dat geen ramp. Je kunt ze corrigeren vóór de vertaling en meteen een verbeterde uitgave uploaden in de oorspronkelijke taal. Zo komen alle talen uit dezelfde versie.

Weet je niet zeker of het boek wel klaar is voor vertaling, dan is er een goedkope manier om dat te toetsen: eerst één hoofdstuk vertalen. We legden dat uit in vertaal eerst een proefhoofdstuk. En hoe je het bestand zelf voorbereidt voor vertaling, staat in het manuscriptbestand voorbereiden voor vertaling.