Welk bestand stuur je voor vertaling: DOCX, PDF of EPUB

De vraag klinkt technisch, maar bepaalt een groot deel van de uitkomst. Het formaat dat je stuurt beslist wat overleeft: de tekst altijd, de structuur meestal, de bladspiegel soms. Zo pakt dat in de praktijk uit.

DOCX (een Word-bestand) — de juiste standaard

In een DOCX-bestand is tekst ook echt tekst, en daarin zit het hele verschil. Koppen zijn als stijl gemarkeerd, alinea's blijven alinea's, noten en lijsten houden hun plaats. Een vertaald boek kan terugkomen als evenbeeld van het origineel, en het blijft daarna makkelijk te bewerken. Heb je het bronbestand van je boek, dan is dat het bestand om te sturen.

Twee dingen zijn het controleren waard voordat je verstuurt. Of koppen een kopstijl dragen en niet alleen groot en vet zijn gezet, en of paginaovergangen echte pagina-einden zijn in plaats van twintig keer op enter. Beide bepalen direct hoe het vertaalde boek eruitziet.

EPUB (het gangbare e-bookformaat) — goed, met een kanttekening

Een EPUB is in wezen ingepakte HTML: de tekst is toegankelijk en de structuur expliciet. Het past bij boeken die al digitaal zijn uitgebracht. De kanttekening is dat het uiterlijk door een stylesheet wordt bepaald en dus per leesapp verschilt — minder geschikt wanneer de paginering onderdeel van de bedoeling is.

PDF — kan, maar is een extra stap

PDF is ontworpen om te tonen, niet om te verwerken. Tekst staat erin als geplaatste tekens, zonder gegarandeerde volgorde. Correcte extractie is werk op zich, en bij sommige bestanden gaat de leesvolgorde verloren, vallen afgebroken woorden uiteen, of belanden kopregels en paginanummers in de lopende tekst.

Een van papier gescand boek is een apart geval: het bevat geen tekst maar alleen beelden, waardoor tekenherkenning nodig is die haar eigen laag fouten toevoegt — vooral bij talen met diakritische tekens of een niet-Latijns alfabet.

Wat je controleert voor je verstuurt

Vier snelle controles. Of er tekst bestaat die uitsluitend in een afbeelding staat, zoals een bijschrift op een illustratie of een gefotografeerde tabel. Of het bestand de eindversie is en geen concept met bijgehouden wijzigingen. Of bepaalde delen niet vertaald moeten worden, zoals een opdracht of bibliografie, en die dan markeren. En of de namen en termen waaraan je hecht ergens staan opgeschreven, al is het maar in een kort lijstje.

Boeken met veel vormgeving

Kookboeken, prentenboeken, studieboeken en alles waarin tekst op illustraties staat, vormen een eigen categorie. De tekst is kort, de vormgeving draagt de betekenis, en vertaalde tekst neemt zelden dezelfde ruimte in als het origineel: sommige talen lopen langer, en een taal die van rechts naar links loopt keert de richting om waaromheen de pagina is gebouwd. Beslis vroeg of je het ontwerp opnieuw wilt opbouwen rond de nieuwe tekst, of de nieuwe tekst wilt inpassen in het bestaande ontwerp, want die twee leiden tot andere bestanden en ander werk.

En het formaat dat je terugkrijgt

Dat is een andere vraag dan wat je opstuurt. Een boek om op een scherm te lezen, een boek voor de drukker en een bestand om verder te bewerken zijn niet hetzelfde: zeg vooraf wat je nodig hebt, een bewerkbaar bestand voor vervolgwerk, een bestand voor e-readers, of een bestand dat klaar is om naar een winkel te uploaden.

We behandelen wat er onderweg met de tekst gebeurt in een boek vertalen met AI, en het controleren van het resultaat in een vertaling controleren die je niet leest.