Hoeveel woorden je boek telt, en waarom iedereen dat vraagt

Wil je weten hoeveel woorden je boek telt, open dan het bestand en kijk naar de woordentelling van het programma: in Word staat die onderaan het venster, in Google Docs in het menu 'Extra'. Dat getal is de eerste vraag die je hoort van redacteuren, vertalers en drukkerijen, omdat het bepaalt hoe lang het werk duurt en meestal ook wat het kost. Het is goed om het te kennen voor je ergens aanklopt, en om te weten wat er precies in zit.

Zo zoek je uit hoeveel woorden je boek telt

In Word. Volgens de helppagina van Microsoft staat het aantal woorden in de statusbalk, de dunne balk onderaan het venster. Staat het er niet, ga dan naar het tabblad 'Controleren' en kies 'Aantal woorden'. Selecteer je een stuk tekst, dan toont Word zowel hoeveel woorden er in dat stuk staan als in het hele document.

In Google Docs. Volgens de hulp van Google kies je in het menu 'Extra' voor 'Aantal woorden'. Let op één detail: de telling omvat alles behalve kopteksten, voetteksten en voetnoten.

Als het boek uit meerdere bestanden bestaat. Veel schrijvers zetten elk hoofdstuk in een apart bestand. Dat is geen probleem, je moet alleen elk bestand tellen en de getallen optellen. Of, en dat is beter, alles samenvoegen tot één bestand voordat iemand anders het boek krijgt. We schreven daarover in het manuscriptbestand voorbereiden voor vertaling.

Waarom woorden en geen pagina's

Het klinkt logisch om een boek in pagina's te beschrijven. 'Ik heb een boek van 250 pagina's geschreven.' Maar een pagina is geen vaste eenheid.

Dezelfde tekst in een grote letter, met brede marges en dubbele regelafstand, kan twee keer zoveel pagina's beslaan als in een kleine, compacte letter. Een gedrukt boek in zakformaat lijkt langer dan hetzelfde boek in een groot formaat. Zeg je tegen een vertaler '250 pagina's', dan weet hij eigenlijk niet wat hij krijgt.

Woorden veranderen niet. 70.000 woorden zijn 70.000 woorden in elk lettertype en op elk paginaformaat. Daarom maken redacteuren en vertalers hun prijzen en hun planning per woord. En waarom het aantal pagina's verandert als een boek wordt vertaald, lees je in waarom het aantal pagina's verandert bij vertaling.

Wat meetelt en wat niet

Voor je een getal doorgeeft, denk dan even na over wat je precies telt. Een paar dingen die vaak vergeten worden:

• Voetnoten. In non-fictie of een memoir met veel noten kunnen ze een groot deel van de tekst zijn. Google Docs telt ze niet, en in Word kun je beter nagaan of ze zijn meegeteld.
• De begin- en eindpagina's. Opdracht, dankwoord, voorwoord, nawoord, 'Over de auteur'. Ook die moeten vertaald worden. We schreven erover in de begin- en eindpagina's van een boek.
• Tekst in afbeeldingen. Een titel op een illustratie, een kaart met plaatsnamen, een tabel die als afbeelding is geplakt. Een programma telt dat helemaal niet, en toch moet iemand het vertalen.
• Oude versies. Een hoofdstuk dat je hebt geschrapt maar 'voor de zekerheid' achteraan het bestand liet staan. Staat het in het bestand, dan telt het mee.

De eenvoudigste manier om verrassingen te voorkomen: stuur het getal mee met een korte zin. '68.000 woorden in de hoofdtekst, plus ongeveer 4.000 in voetnoten, en er zijn drie kaarten met tekst.'

Waarom dat getal zo belangrijk is

Omdat bijna iedereen die na jou aan het boek werkt, er zijn planning op baseert.

Een redacteur schat ermee hoeveel weken het kost om het boek door te nemen. Een menselijke vertaler vertaalt een bepaald aantal woorden per dag, en daaruit volgt de planning. De meeste offertes voor vertaling en redactie zijn per woord opgebouwd, dus twee offertes voor hetzelfde boek kun je alleen vergelijken als ze van hetzelfde getal uitgaan. Hulp bij zo'n vergelijking vind je in hoe je twee vertaaloffertes vergelijkt.

En ook de drukkerij wil het weten. Het aantal woorden bepaalt, samen met het paginaformaat en het lettertype, hoeveel pagina's het gedrukte boek krijgt, en dus ook hoe dik de rug wordt.

Is mijn boek te lang, of te kort?

Dat vragen schrijvers vaak, en er is geen eenduidig antwoord. Wat lang is voor een kinderboek, is heel kort voor een historische roman.

Wat je wel kunt zeggen: het getal hoort geen reden te zijn om het boek te veranderen. Vindt een uitgeverij of redacteur het boek te lang, dan zeggen ze wel waar. En overweeg je een vertaling, dan betekent een lang boek gewoon meer werk, geen minder geschikt boek.

Meer vragen over het voorbereiden van een boek voor vertaling vind je bij de veelgestelde vragen.