Het voorwerk van een boek: wat erin staat en wat vertaling verandert

Het voorwerk van een boek is alles wat voor het begin van het verhaal komt: de titelpagina, het colofon, de opdracht en de inhoudsopgave. Het nawerk is wat erna komt: dankwoord, biografie en verwijzingen naar andere boeken. De meeste lezers slaan het over, maar winkels, bibliotheken en mensen die uw boek zoeken doen dat niet. Verschijnt een boek in een nieuwe taal, dan moet een deel van deze pagina's veranderen, en een deel opnieuw geschreven worden.

Wat er in het voorwerk van een boek staat

De meeste boeken openen in ongeveer dezelfde volgorde, ook al heeft niet elk boek alle onderdelen nodig.

De titelpagina. De titel, de naam van de auteur, en soms de naam van de uitgeverij. Dit is niet het omslag. Het is de eerste pagina in het boek, en meestal sober vormgegeven.

Het colofon. Meestal op de achterkant van de titelpagina, in kleine letters. Het jaar van verschijnen, wie de rechten heeft, de naam van de uitgeverij als die er is, en soms een identificatienummer van het boek. Geen lezer leest het, maar iedereen die officiële informatie over het boek nodig heeft, zoekt het daar.

Opdracht en motto. Optioneel. Eén regel voor de persoon aan wie het boek is opgedragen, of een kort citaat dat het boek opent.

Inhoudsopgave. Bij non-fictie bijna verplicht. Bij een roman een kwestie van smaak, maar in een e-book helpt een inhoudsopgave met links de lezer om zijn weg te vinden.

Voorwoord of inleiding. Vooral bij non-fictie, of als iemand anders een paar woorden over het boek schrijft.

Wat er na het verhaal komt

Dankwoord. Voor de mensen die het boek hielpen ontstaan.

Over de auteur. Een alinea of twee over u.

Andere boeken. Een lijst van andere boeken die u schreef, of een verwijzing naar uw website of nieuwsbrief.

In een e-book is de laatste pagina meer waard dan het lijkt. Een lezer die daar aankomt, heeft het boek uit, en als hij ervan genoot, is dit het moment waarop hij het meest bereid is om verder te zoeken.

Wat er verandert als het boek vertaald wordt

De meeste van deze pagina's worden niet woord voor woord vertaald. Elk ervan vraagt een klein eigen besluit.

De titelpagina krijgt de nieuwe titel van het boek. En die nieuwe titel is meestal geen letterlijke vertaling van de oude. We schreven daarover in titel en flaptekst worden herschreven, niet vertaald.

Het colofon heeft een aanvulling nodig. Het is gebruikelijk om er de titel in de brontaal, de brontaal zelf en de naam van de vertaler in te zetten. Dat helpt bibliotheken en winkels om de versies aan elkaar te koppelen, en het is ook gewoon eerlijk tegenover wie het werk deed. Over de vraag of de vertaler genoemd wordt, schreven we in wie de eer krijgt voor de vertaling.

De opdracht blijft meestal zoals ze is, vertaald. Ze is persoonlijk, en er is geen reden haar te veranderen.

Het dankwoord mag korter. Een bedankje aan de boekhandel in de buurt die u steunde, aan de schrijfgroep in Haifa of aan de leraar van de middelbare school is ontroerend in het Hebreeuws, maar voor een lezer in een andere taal zijn het namen zonder context. Schrappen hoeft niet, maar het mag.

De biografie moet opnieuw geschreven worden. Een Israëlische literaire prijs, een column in een lokale krant of een radio-interview zeggen veel tegen een Hebreeuwse lezer en weinig tegen een ander. Schrijf voor de nieuwe lezer: wie u bent, waar u woont, en wat hij over u moet weten om het boek te lezen.

Andere boeken moeten alleen verwijzen naar wat in de nieuwe taal bestaat. Een lijst met boeken in een taal die de lezer niet leest, brengt hem in verwarring. Zijn er nog geen andere boeken in zijn taal, verwijs dan naar uw website of nieuwsbrief.

Wat u controleert voordat u uploadt

Drie kleine dingen die makkelijk over het hoofd worden gezien.

Ten eerste: de titel op de titelpagina is precies dezelfde als de titel op het omslag en op de boekpagina in de winkel. Winkels vergelijken die, en een verschil kan de goedkeuring vertragen.

Ten tweede: er staat in het voorwerk geen enkel restje van de oorspronkelijke versie meer: een oud jaartal, de naam van een uitgeverij die niets met deze versie te maken heeft, of een zin die in de brontaal is blijven staan.

Ten derde: links. Staat er op de laatste pagina een link naar uw website, controleer dan dat die naar een pagina in de juiste taal leidt.

Kort gezegd

Het voor- en nawerk is het minst spannende deel van een boek, en het makkelijkst te verwaarlozen bij een vertaling. Maar hier stelt het boek zich voor aan de winkel, de bibliotheek en de lezer die het uit heeft en meer wil. Het is een uur van uw tijd waard. Overige vragen staan bij onze veelgestelde vragen.