Vloeiende of vaste opmaak: welk e-book past bij jouw boek?

Een e-book komt in een van twee vormen: vloeiende opmaak, waarbij de tekst zich opnieuw schikt naar het scherm, of vaste opmaak, waarbij elke pagina er precies uitziet zoals ze ontworpen is. Romans, memoires en non-fictie verschijnen bijna altijd met vloeiende opmaak. Geïllustreerde kinderboeken, fotoboeken en strips verschijnen met vaste opmaak. De keuze tussen vloeiende of vaste opmaak bepaalt hoe het boek eruitziet, op welke apparaten het werkt, en bij een vertaald boek ook hoeveel werk er na de vertaling nog komt.

Wat is vloeiende opmaak

Denk aan een webpagina die je eerst op je telefoon opent en daarna op je computer. Het is dezelfde tekst, maar de regels breken op een andere plek af. Zo werkt een boek met vloeiende opmaak.

Op een Kindle kan de lezer de letter groter zetten, een ander lettertype kiezen of het apparaat draaien. De tekst vloeit gewoon opnieuw. Er is geen vaste "pagina 47", want wat er op één scherm past, hangt af van het apparaat en de instellingen.

Volgens de helppagina van Amazon die de formaten vergelijkt past vloeiende opmaak bij boeken die vooral uit tekst bestaan. Ze werkt op alle Kindle-apparaten en -apps, en ondersteunt het aanpassen van de lettergrootte, een woordenboek, markeren, zoeken op woorden en schermlezers. Het nadeel dat Amazon zelf noemt: een ingewikkelde opmaak kan moeilijk of onmogelijk na te bootsen zijn.

Wat is vaste opmaak

Bij vaste opmaak is elke pagina als een afbeelding van de gedrukte pagina. De illustratie staat hier, de tekst daar, en niets verschuift.

Op dezelfde pagina raadt Amazon dit aan voor boeken met veel beeld en weinig tekst, zoals geïllustreerde kinderboeken en fotoboeken, en voor strips. Maar daar hangt een prijskaartje aan. Bij de meeste soorten vaste opmaak kan de lezer de lettergrootte niet aanpassen, is er geen woordenboek en geen tekstselectie, en worden schermlezers niet ondersteund. Ook toont niet elk Kindle-apparaat ze.

Vloeiende of vaste opmaak: een korte tabel

	Vloeiende opmaak	Vaste opmaak
Past bij	roman, memoires, non-fictie	geïllustreerd kinderboek, fotoboek, strip
Lezer past lettergrootte aan	ja	meestal niet
Schermlezers	ondersteund	meestal niet
Werkt op alle Kindle-apparaten	ja	niet op allemaal
Pagina ziet eruit als de gedrukte	nee	ja

Waarom dit juist bij een vertaald boek telt

Omdat een vertaling de lengte van de tekst verandert. Een Hebreeuwse zin valt in het Engels vaak langer uit, en in het Frans of Spaans soms nog langer. Daarover schreven we in waarom het aantal pagina's verandert bij een vertaling.

Bij vloeiende opmaak maakt dat niets uit. De tekst vloeit gewoon door, en het boek wordt een paar schermen langer. Niemand merkt het.

Bij vaste opmaak is het een echt probleem. Elke tekst moet passen in de ruimte die er op de illustratie voor is gereserveerd. Is de vertaalde zin langer dan die ruimte, dan past hij niet. Dan kort je de vertaling in, pas je de opmaak aan of maak je de letter kleiner. Elk van die opties kost werk. En bij een Hebreeuws boek draait ook nog de leesrichting om, waarover we schreven in als een boek van leesrichting verandert.

Hoe je elk type voorbereidt

Voor een boek met vloeiende opmaak volstaat meestal een net tekstbestand, met duidelijke hoofdstuktitels en zonder handmatige opmaak. Een bestand in EPUB (het standaardformaat voor e-books) werkt ook. Over het kiezen van het bestand schreven we in welk bestand wil een boekwinkel van je.

Voor een boek met vaste opmaak kan Kindle Create, het opmaakprogramma van Amazon, een PDF-bestand of afbeeldingen inlezen en er een geïllustreerd boek, een kinderboek of een strip van maken. Lees je oude handleidingen, let dan op: de twee eerdere speciale programma's van Amazon voor kinderboeken en strips zijn sinds begin 2025 niet meer beschikbaar. Amazon raadt nu Kindle Create of een EPUB-bestand aan.

Ook buiten Amazon is er ondersteuning. De handleiding van Apple Books beschrijft boeken met vaste opmaak voor boeken die een precies ontwerp nodig hebben.

Hoe je kiest

Eén vraag doet het meeste werk: als de lezer de letter groter zet, werkt het boek dan nog?

Bij een roman wel. Het verhaal hangt niet af van de plek van de woorden op de pagina. Bij een kinderboek waarin de woorden in de lucht van de illustratie staan, niet.

Zit jouw boek ertussenin, zoals een kookboek met veel foto's of een handleiding met tabellen, probeer dan eerst vloeiende opmaak. Die is toegankelijker en werkt overal. Valt het resultaat uit elkaar, stap dan over op vaste opmaak. En bij een vertaald boek: beslis dit voordat de vertaling begint, want bij een boek met vaste opmaak moet de vertaler weten hoeveel ruimte hij heeft. Meer vragen vind je bij de veelgestelde vragen.