Welk bestand wil de winkel van je krijgen?

De meeste winkels willen dat je een wordbestand of een digitaal boekbestand uploadt, en geen PDF. Het verschil is niet alleen technisch: een bestand waarin de tekst meestroomt past zich aan het scherm van de lezer aan, en een PDF blijft een bevroren bladzijde op één formaat.

Dit is zo'n beslissing die er klein uitziet en die je terugstuurt naar overbodig werk als je hem verkeerd neemt.

Wat de winkel überhaupt aanneemt

Bij KDP (het zelfpublicatieplatform van Amazon) is de lijst langer dan je verwacht: een wordbestand, een digitaal boekbestand van het type EPUB (een open standaard voor digitale boeken), een eenvoudig tekstbestand, een bestand uit het opmaakprogramma van Amazon zelf, en zelfs een PDF.

Maar "aannemen" en "goed werken" zijn niet hetzelfde.

Amazon merkt zelf op dat een wordbestand meestal prima wordt omgezet, behalve bij ingewikkelde vormgeving. Voor een PDF geldt een beperking die je makkelijk over het hoofd ziet: die wordt alleen ondersteund in een vastgestelde groep talen — Engels, Frans, Duits, Italiaans, Portugees, Spaans en een handvol andere. Het Hebreeuws hoort er niet bij.

Waarom een PDF de minder goede keuze is

Stel je een gedrukte bladzijde voor waar een foto van is gemaakt. Dat is ongeveer wat een PDF is. Hij is geweldig als je wilt dat de bladzijde overal precies hetzelfde oogt — bijvoorbeeld in een boek met schema's of in een geïllustreerd kinderboek.

Maar een lezer met een klein apparaat die de tekst vergroot, krijgt geen grotere bladzijde; hij krijgt dezelfde bevroren bladzijde die hij heen en weer moet schuiven. Dat is een ervaring die slechte recensies oplevert.

Voor een boek van doorlopende tekst — een roman, non-fictie, een memoir — is het juiste formaat er een waarin de tekst meestroomt.

En wat stuur je naar een vertaler

Dat is een andere vraag dan wat je naar de winkel uploadt, en het antwoord is nog eenduidiger: het oorspronkelijke bestand waarin het boek is geschreven.

Een bestand van het type DOCX (het bestandsformaat van Word) bevat niet alleen de woorden maar ook de structuur — wat een hoofdstuktitel is, wat een citaat, wat een gewone alinea. Juist die structuur zorgt ervoor dat het vertaalde boek dezelfde vorm kan krijgen.

De omgekeerde richting, een PDF opsturen, is de moeilijke route. In het slechtste geval is de tekst daarin eigenlijk een afbeelding van letters, en moet die er eerst uit worden gehaald — en op de plekken waar dat misgaat, ontstaan vreemde fouten. We werkten dat uit in hoe je je manuscriptbestand klaarmaakt voor vertaling.

En kinderboeken en geïllustreerde boeken

Hier draait de regel om. In een boek waarin illustratie en tekst samen op de bladzijde staan, kun je de tekst niet laten meestromen — die moet precies blijven staan waar hij is neergezet.

Zulke boeken verschijnen in een formaat waarin de bladzijde vastligt, net als in de gedrukte versie. Dat is volledig in orde, en het is ook de reden dat een vertaald kinderboek ander werk is: de nieuwe tekst moet in hetzelfde kader op de bladzijde passen, en wordt de taal langer, dan moet iemand een knoop doorhakken.

De praktische regel: doorlopende tekst — een bestand waarin de tekst stroomt. Een boek waarvan de vormgeving deel van de inhoud is — een vaste bladzijde.

De ene gewoonte die meer waard is dan al het andere

Markeer koppen als koppen.

Het klinkt klein, en het is het punt dat het meeste verschil maakt. Is een hoofdstuktitel bij jou gewoon een regel die je op het oog groter en vetter hebt gemaakt, dan weet geen enkel systeem dat het een kop is. Heb je hem in het stijlenmenu als kop gemarkeerd, dan weet alles wat daarna komt — inhoudsopgave, paginaovergangen, navigatie in de e-reader, en de vertaalde versie — wat het ermee aan moet.

Hetzelfde geldt voor een paginaovergang: gebruik de opdracht daarvoor, niet twintig keer de entertoets.

Vijf minuten orde in het oorspronkelijke bestand scheelt een werkdag in elke taal die je er later bij doet. Meer vragen staan bij de veelgestelde vragen.