Gedrukt proefexemplaar: wat je controleert in je vertaalde boek
Een gedrukt proefexemplaar is je boek in je handen voordat het online gaat, en het is de plek waar je de fouten vindt die je op de computer niet ziet. Bij een vertaald boek is dat extra belangrijk, want een deel van de problemen heeft met de taal zelf te maken: letters die niet verschijnen, een omgekeerde leesrichting, of een woord dat in de oorspronkelijke taal is blijven staan. Zo bestel je zo'n exemplaar, en dit is wat je erin controleert.
Hoe bestel je een gedrukt proefexemplaar
Bij KDP (het zelfpublicatieplatform van Amazon) hoort dit bij het gewone proces. Volgens de helppagina van KDP werkt het zo:
- Zoek in je boekenplank het boek op, als paperback of hardcover.
- Kies in het menu met de drie puntjes Request Printed Proofs.
- Kies een aantal. Je kunt tot vijf exemplaren tegelijk bestellen.
- Kies de Amazon-winkel van het land waar het exemplaar naartoe moet.
Twee voorwaarden: je moet het boek eerst goedkeuren in de drukvoorvertoning, en na de aanvraag krijg je een e-mail met een link om de bestelling af te ronden. Rond je die niet binnen 24 uur na de e-mail af, dan verdwijnen de exemplaren uit je winkelwagen.
Volgens de helppagina over proefexemplaren staat op zo'n exemplaar de tekst "Not for Resale" en een unieke streepjescode zonder ISBN (het identificatienummer van een boek). Het is alleen bedoeld om te controleren. Wil je exemplaren om te verkopen of cadeau te doen, dan bestel je later auteursexemplaren van het boek dat al online staat.
Checklist: de omslag
Begin aan de buitenkant. Dat is het eerste wat een lezer ziet.
- De titel en je naam. Goed gespeld in de nieuwe taal? Ook de bijzondere letters, zoals é in het Frans of ñ in het Spaans?
- De rug. Staat de tekst in het midden? Loopt hij niet over naar de voorkant of de achterkant? Leest hij goed als het boek in de kast staat?
- De achterkant. Is de tekst op de achterkant de definitieve versie in de nieuwe taal, en geen concept of tekst uit het origineel?
- De streepjescode. Bedekt die geen belangrijke tekst?
Checklist: de leesrichting en de eerste pagina's
- Gaat het boek aan de goede kant open? Een boek dat van het Hebreeuws naar het Engels is gegaan, moet links opengaan. Daarover schreven we in als een boek van leesrichting verandert.
- De titelpagina en de copyrightpagina zijn bijgewerkt voor de nieuwe taal? Staat de naam van de vertaler waar je hebt afgesproken?
- De inhoudsopgave klopt met de echte paginanummers? Sla drie hoofdstukken open en controleer het.
Over wat er op die pagina's hoort te staan schreven we in voorwerk en nawerk van een boek uitgelegd.
Checklist: de tekst op de pagina
Je hoeft niet het hele boek opnieuw te lezen. De tekst controleer je daarvoor al. In het proefexemplaar blader je en zoek je naar dingen die met het drukken te maken hebben:
- Ontbrekende letters. Een leeg vierkantje of een vraagteken in plaats van een bepaalde letter betekent dat het lettertype die letter niet ondersteunt. Dat gebeurt vooral bij letters met tekens erop, zoals ç of ü.
- Woorden die in de oorspronkelijke taal zijn blijven staan. Een hoofdstuktitel, een onderschrift bij een foto, of een Hebreeuwse zin die vergeten is midden in een Engelse tekst.
- Woordafbreking aan het eind van een regel. In sommige talen breek je lange woorden af met een koppelteken. Een verkeerde afbreking, of enorme gaten tussen woorden, vallen op papier erg op.
- Binnenmarges. Verdwijnt de tekst niet in de band als je het boek openslaat?
- Kopregels en paginanummers. Staan ze aan de goede kant? Verschijnen ze niet op lege pagina's?
- Afbeeldingen en onderschriften. Zijn ze vertaald? Niet afgesneden?
Checklist: de laatste pagina's
Die vergeet je makkelijk, want iedereen controleert het begin.
- ‘Over de auteur’ vertaald en bijgewerkt?
- De lijst met andere boeken verwijst naar de versies in de nieuwe taal, als die er zijn?
- Het dankwoord is nog logisch voor de nieuwe lezer?
Na de controle
Markeer elk probleem met een plakbriefje, verbeter het in het bestand en upload het opnieuw. Waren de correcties groot, zoals een nieuw lettertype of een wijziging aan de omslag, bestel dan nog een proefexemplaar. Dat is weer wachten, maar het is goedkoper dan een boek dat met een fout op de rug uitkomt.
En lees je de nieuwe taal zelf niet, vraag dan iemand die haar wel leest om samen met je te bladeren, in elk geval door de omslag en de eerste pagina's. Daarover schreven we in heb je een moedertaalspreker nodig die de vertaling naleest. Meer vragen vind je bij de veelgestelde vragen.
Veelgestelde vragen
Wat is een proefexemplaar?
Een gedrukt exemplaar van je boek dat je bestelt voordat het online gaat, om te zien hoe het er in je handen uitziet. Bij KDP staat op een proefexemplaar de tekst ‘Not for Resale’ en een unieke streepjescode zonder ISBN, en je mag het niet verkopen.
Hoe bestel je een proefexemplaar bij KDP?
Zoek het boek op in je boekenplank bij KDP, open het menu met de drie puntjes en kies Request Printed Proofs. Je kunt tot vijf exemplaren tegelijk bestellen. Eerst moet je het boek goedkeuren in de voorvertoning, en na de aanvraag krijg je een e-mail met een link om de bestelling af te ronden.
Wat is het verschil tussen een proefexemplaar en een auteursexemplaar?
Een proefexemplaar is een controle-exemplaar van een concept, en je mag het niet verkopen. Een auteursexemplaar is een exemplaar van het boek dat al online staat, en volgens KDP mag je dat verkopen of cadeau doen.
Waarom is het niet genoeg om het bestand op de computer te controleren?
Omdat sommige problemen alleen op papier zichtbaar zijn: een rug die niet goed zit, binnenmarges die zo smal zijn dat de tekst in de band verdwijnt, kleuren die te donker uitvallen, of een boek dat aan de verkeerde kant opengaat. Wat er op het scherm goed uitziet, ziet er op papier niet altijd goed uit.
Moet ik het hele boek lezen in het proefexemplaar?
Niet per se. De tekst controleer je daarvoor al. In het proefexemplaar blader je en kijk je naar wat met het drukken te maken heeft: omslag, leesrichting, lettertypes, de eerste en laatste pagina's, de inhoudsopgave en het begin van elk hoofdstuk.