Wat is boekformaat (trim size) en hoe kies je het

Boekformaat, in vaktaal trim size, is de breedte en hoogte van een pagina in het gedrukte boek, na het snijden. Het bepaalt hoeveel pagina's je boek krijgt, wat het drukken kost en hoe het in de hand ligt. De meeste schrijvers hoeven niets te bedenken: kies een gangbaar formaat voor je genre en controleer of het ook past bij de vertaalde uitgave.

Wat boekformaat eigenlijk is

Als een drukkerij een boek drukt, drukt ze op grote vellen en snijdt ze die daarna bij. Het formaat dat na het snijden overblijft, is de trim size. In de Verenigde Staten meten ze in inches, dus je ziet getallen als 6×9 of 5×8.

Het formaat beïnvloedt drie dingen:

• Hoe het boek eruitziet. Een kleine roman die in je tas past, of een breed, serieus naslagwerk.
• Hoeveel pagina's het wordt. Een kleine pagina bevat minder woorden, dus het boek wordt dikker.
• Wat het drukken kost. Meer pagina's, of een extra grote pagina, kosten meer.

Welke formaten Amazon aanbiedt

KDP (het zelfpublicatieplatform van Amazon) legt de opties uit op de helppagina over boekformaat. Volgens die pagina is 'het gangbaarste formaat voor boeken in de Verenigde Staten 6 bij 9 inch', en het is ook de standaardkeuze als je een nieuw gedrukt boek aanmaakt.

Voor een hardcover biedt Amazon een paar vaste formaten: 5,5×8,5, 6×9, 6,14×9,21, 7×10 en 8,25×11. De laatste drie gelden als 'groot'.

Je kunt ook je eigen formaat kiezen, met een breedte tussen 4 en 8,5 inch en een hoogte tussen 6 en 11,69 inch. Let wel op: een boek dat breder is dan 6,12 inch of hoger dan 9 inch geldt als 'groot', en volgens Amazon heeft het andere drukkosten.

Hoe je een formaat kiest voor je boek

De simpelste manier: ga naar de boekenplank. Pak drie boeken uit je genre die er goed uitzien en meet ze op. Zijn ze alle drie ongeveer even groot, dan is dat waarschijnlijk je antwoord.

Een paar vuistregels:

• Een roman of memoires verschijnt meestal in een middelgroot formaat, prettig in één hand.
• Een naslagwerk of gids met tabellen en veel kopjes wint bij een bredere pagina.
• Een geïllustreerd kinderboek is een wereld op zich, en vraagt soms om een vierkant of extra breed formaat.
• Een dichtbundel staat mooi op een smalle pagina, die de regels heel houdt.

Nog iets om te weten: elk formaat heeft een toegestaan aantal pagina's. Volgens Amazon kan een paperback van 5×8 in zwarte inkt op wit papier tussen 24 en 828 pagina's bevatten, en zijn de meeste hardcoverformaten beperkt tot 75 à 550 pagina's. Een heel dik boek heeft een formaat nodig dat dat toelaat.

Wat er verandert als het boek wordt vertaald

Het formaat zelf hoeft niet te veranderen. Het aantal pagina's wel. Talen nemen verschillend veel ruimte in: een Hebreeuwse tekst die naar het Engels of Frans wordt vertaald, wordt meestal langer. We schreven daarover in waarom het aantal pagina's verandert bij vertaling.

Wacht daarom met het kiezen van een formaat voor de vertaalde uitgave tot de definitieve tekst er is. Een boek dat netjes in 200 pagina's past in het Hebreeuws, kan in het Engels over de 240 gaan, en de rug van de omslag moet dan breder worden.

Nog een vraag: hetzelfde formaat in alle talen of niet? Verkoop je vooral in één winkel, zoals Amazon in de Verenigde Staten, dan is het logisch te kiezen wat daar gangbaar is. Staan de uitgaven naast elkaar, bijvoorbeeld op een beurs of in een boekwinkel, dan ziet een uniform formaat er verzorgder uit.

En het digitale boek?

Een digitaal boek heeft geen vast formaat. De tekst stroomt mee met het scherm van de lezer, of dat nu een telefoon, tablet of Kindle is. Boekformaat is alleen een vraag voor drukwerk. Het verschil tussen een meestromend en een vast opgemaakt e-book staat in meestromend of vast opgemaakt e-book.

Voordat je akkoord geeft

Heb je een formaat gekozen, bestel dan een gedrukt proefexemplaar en hou het in je hand. Wat er op het scherm goed uitziet, voelt niet altijd goed in het echt. Een checklist voor zo'n exemplaar staat in de checklist voor het proefexemplaar van een vertaald boek.