Wat is een advance reader copy (ARC) en waarom telt die?

Een advance reader copy, of ARC, is een versie van het boek die naar uitgekozen lezers gaat voordat het in de winkels ligt. Het doel is simpel: op de dag van de lancering zijn er al recensies, aanbevelingen en gepraat over het boek. Voor een vertaald boek, dat uitkomt in een taal waarin niemand je nog kent, is dit een van de handigste middelen die er zijn.

Wat een advance reader copy is

Uitgeverijen sturen al tientallen jaren voorexemplaren rond. Volgens de veelgestelde vragen van NetGalley, een dienst die uitgevers met professionele lezers verbindt, gaan zulke exemplaren naar 'uitgekozen lezers, naar goeddunken van de uitgever'. Je hoort ook de namen galley en uncorrected proof, en ze betekenen hetzelfde.

Tegenwoordig is het meeste digitaal. NetGalley noemt ze DRC, digital review copy. Voor een luisterboek bestaat een eigen versie: ALC, advance listening copy.

Wie krijgt ze? Vooral recensenten, bibliothecarissen, boekverkopers, journalisten en bloggers. Maar een zelfstandige schrijver kan een voorexemplaar sturen naar elke lezer die hij wil.

Hoe definitief het exemplaar moet zijn

Niet helemaal definitief, maar dichtbij. NetGalley schrijft dat 'details in het boek kunnen veranderen tussen het voorexemplaar en het eindresultaat', zoals interpunctie, formulering of de omslag. Ze voegen toe dat grote veranderingen in verhaal of personages niet te verwachten zijn.

Dus: stuur een voorexemplaar pas als het grote redigeerwerk klaar is. Een lezer die verliefd wordt op een bepaald einde en ontdekt dat het is veranderd, vindt dat niet leuk.

Zet op de eerste pagina dat het een voorexemplaar is dat nog geen laatste correctie heeft gehad. Zo wordt een tikfout geen onderwerp van een recensie.

Wat je lezers mag vragen

Pas hier op, want Amazon heeft duidelijke regels. Volgens de helppagina over recensies van KDP (het zelfpublicatieplatform van Amazon) mag je gratis of afgeprijsde exemplaren geven, 'zolang je niet eist dat er een recensie tegenover staat en niet probeert de recensie te beïnvloeden'.

En nog een zin van dezelfde pagina: alles wat je verder aanbiedt behalve een gratis of afgeprijsd exemplaar, 'ook cadeaubonnen', maakt de recensie ongeldig.

In de praktijk betekent dat:

• Wel: een exemplaar sturen en schrijven 'ik hoor graag wat je ervan vond, en als je een recensie wilt schrijven, helpt dat enorm'.
• Niet: schrijven 'ik stuur je het boek als je een recensie van vijf sterren belooft'.
• Niet: een cadeau, korting op een ander boek of deelname aan een verloting toevoegen.

NetGalley raadt lezers aan in hun recensie te vermelden dat ze het boek gratis kregen. Dat is niet alleen eerlijk, het beschermt ook jou.

Waarom dit extra telt bij een vertaald boek

In de brontaal heb je misschien lezers, familie, vrienden, een publiek. In de nieuwe taal heb je niets. Een boek zonder recensies ziet er voor een koper uit als een boek dat niemand las.

Een voorexemplaar lost twee problemen tegelijk op:

1. Recensies vanaf dag één. Tien lezers die een maand voor de lancering een exemplaar kregen, kunnen erover schrijven zodra het in de winkel ligt. We schreven daar meer over in hoe je recensies krijgt in een nieuwe taal.
2. Een laatste controle van de vertaling. Moedertaallezers zien een zin die vreemd klinkt, een naam die op twee manieren is geschreven, een grap die niet overkwam. Jij kunt de vertaling niet altijd zelf lezen, zij wel.

Vraag je ze uitdrukkelijk zinnen aan te strepen die onnatuurlijk klinken, dan krijg je er gratis een controlelaag bij. Het vervangt geen professionele corrector, maar het vindt dingen. Over de corrector zelf schreven we in heb ik een corrector nodig die moedertaalspreker is.

Hoe je lezers voor een voorexemplaar vindt

Een paar richtingen, van makkelijk naar moeilijk:

• Lezers die je al hebt en die ook in de nieuwe taal lezen. Vrienden in het buitenland, familie, lezers van je nieuwsbrief.
• Leesgroepen op sociale media die zich richten op jouw genre in de nieuwe taal.
• Bloggers en recensenten die schrijven over vertaalde boeken of over jouw genre.
• Professionele diensten zoals NetGalley, waarmee uitgevers professionele lezers bereiken.

Wanneer je het stuurt

Meestal een paar weken voor de lancering. Lang genoeg om te kunnen lezen, niet zo vroeg dat ze het vergeten. Heb je een voorbestelling geopend, dan past het voorexemplaar daar goed bij, zoals we uitlegden in voorbestellen van een vertaald boek.