Heeft een vertaald boek een nieuwe omslag nodig?

Een omslag voor een vertaald boek hoeft geen nieuw ontwerp te zijn, maar moet wel een nieuw bestand zijn: titel en auteursnaam horen in de taal van de editie te staan. In de meeste gevallen is dat tekst vervangen, geen ontwerpproject.

De interessante vraag is wanneer het loont om verder te gaan en opnieuw te ontwerpen.

Wat moet veranderen

Twee dingen, zonder discussie.

Het eerste is de tekst op de omslag. Een Duitse lezer die een boek met een Hebreeuwse titel ziet, probeert die niet te ontcijferen: hij scrolt verder. Het klinkt vanzelfsprekend, en toch is het een van de meest voorkomende fouten bij vertaalde edities.

Het tweede is de leesrichting, als je overstapt tussen een taal die van rechts naar links wordt geschreven en een die van links naar rechts loopt. Dat gaat niet alleen over tekst: het oog neemt een omslag in een andere volgorde op, en elementen die in het origineel in balans waren, kunnen aan één kant opgepropt lijken.

Goed om te weten: de vertaaldiensten van de winkels behandelen dit als een gewone stap. Amazon vermeldt op de hulppagina van zijn vertaaldienst dat je tijdens het publiceren de omslag kunt wijzigen — ook daar geldt de omslag van de nieuwe editie dus als een aparte beslissing.

Wat meestal kan blijven

De afbeelding. Werkt je omslag, dan is er geen reden om die alleen vanwege een taal te vervangen.

Twee dingen zijn het nakijken waard. Het eerste is de licentie: gebruikte je een stockafbeelding, controleer dan of die ook een extra editie dekt en niet alleen de editie waarvoor hij is gekocht.

Het tweede is tekst die in de afbeelding zelf zit gebakken — een straatbord, een krantenkop, een regel op een muur. De lezer ziet die, en die blijft in de oude taal staan. In een kinderboekillustratie gebeurt dat voortdurend, en daar valt het extra op.

Wanneer een nieuw ontwerp loont

Drie echte redenen, en verder meestal niet:

• Het genre ziet er daar anders uit. Een Scandinavische thriller, een Amerikaanse romance en een Duits non-fictieboek lijken niet op elkaar. Een omslag die de plaatselijke genretaal niet spreekt, laat lezers denken dat het boek iets anders is.
• De nieuwe titel heeft een andere lengte. Een titel die in een andere taal opnieuw is geschreven, kan veel langer of korter zijn, en het ontwerp vangt dat niet altijd op. Waarom de titel wordt herschreven en niet vertaald, legden we uit in titel en flaptekst worden herschreven.
• De oude omslag werkte toch al niet. Een nieuwe editie is een goed moment om dat te herstellen zonder bestaande lezers te verwarren.

De controle die een minuut kost

Verklein de omslag tot postzegelformaat en kijk ernaar. Op dat formaat zien de meeste lezers hem in de winkel.

Op dat formaat stel je drie vragen: is de titel leesbaar, is het genre duidelijk, en onderscheidt hij zich van de boeken eromheen op de pagina? Zijn alle drie de antwoorden ja, dan doet de omslag zijn werk.

Een tweede, minder bekende controle: bekijk hem op een licht en op een donker scherm. Omslagen met een heel donkere achtergrond verdwijnen in sommige apps.

Een gedrukt boek is een ander verhaal

Voor een digitaal boek is de omslag één afbeelding. Voor druk is het een geheel met voorkant, rug en achterkant, en de rugdikte volgt uit het aantal pagina's.

Hier zit een kleine valkuil: een vertaald boek komt vrijwel nooit op hetzelfde aantal pagina's uit als het origineel. Talen nemen verschillend veel ruimte in, dus de rug verandert en het oude bestand past niet meer.

Dat is ook een van de redenen waarom de vertaalde versie zich in alles als een apart artikel gedraagt — inclusief een eigen nummer, een ISBN (het internationale kenmerk waarmee een boek in de handel wordt geïdentificeerd), zoals we uitlegden in heb je een ISBN nodig. Zet je de stappen na de vertaling op een rij, dan helpt veelgestelde vragen.